Cıvata ve Somun Nedir ? Çeşitleri Nelerdir ?

Dünya üzerinde kullanılan en yaygın bağlama elemanları hiç şüphesiz cıvata ve vidadır. Eğer bir bağlantıda somun kullanılmışsa diş yivleri olan silindirik elemana cıvata denir. Yiv dediğimiz şey bir yüzeyin üzerindeki ince çizgi biçiminde olan sarmal oyuklara yiv denilmektedir. Eğer bağlantıda somun yoksa ve bağlantı bağlanacak elemanlardan herhangi birinde açılan yivlerin somun yerine kullanılması ile gerçekleşiyorsa bu elemana vida denilmektedir. Yani cıvata ve somun bağlantı elemanlarının vazgeçilmezi arasındadır.

Cıvata ve somun gibi bağlantı elemanları  nedir ?

Bu başlığın alt paragrafına cıvata ile başlayıp somun ile devam edeceğim.

Cıvata Nedir ? 

Cıvata, iki parçayı birbiri ile birleştirmenin en kolay yoludur. Günlük ve iş hayatımızın bir parçası olan mekanik parçalar ve elektronik cihazlarda bolca kullanılmaktadır.

Cıvatalar, sanayi malzemelerinde kullanılan silindirik bir sanayi elemanıdır. Daha önceden delinmiş delikler içerisine takılan ve bir somun yardımıyla sıkma işlemini gerçekleştiren vidalardır. Cıvatalar kendilerine uygun anahtarlar sayesinde sıkılıp gevşetilir. Tek başına parça birleştirme işleminde kullanıldığı gibi somun denilen içine diş açılmış olan metal malzeme ile de kullanılır.

Cıvata Çeşitleri 

Sanayi alanında oldukça geniş bir kullanım yelpazesi olan cıvatalar bir çok çeşidi vardır. Bunların bazıları ise:

Kare, altıgen, gömme başlı, yıldız yarıklı, halka başlı, başsız setuskur, yuvarlak başlı düz gibi çeşitleri olup bu çeşitlerin hepsi bağlama gerektirmektedir. Delik delinerek vidalama açılarak bağlama yapılır.

Cıvata Hangi Malzemeden Oluşur ?

Cıvatalar genellikle çelikten üretilmektedir. Üretimde çeliklerin her cinsi kullanılmaktadır. Bazı kullanım yerlerine göre ise alüminyum, poliamid, teflon ve plastik malzemelerden de üretilir.

Cıvatalar kullanım yerleri esas alınarak kaplamasız veya çinko, nikel, krom ve kadminyum kaplı olabilir.

Somun Nedir ?

Sökülebilir parçaları birbirine bağlayan cıvata ve saplama gibi vida açılmış makine parçalarına vidalanan bağlama elemanlarına somun denir.

 

Saplamalardan kısaca bahsetmek lazım.

Saplama: Her iki ucuna diş veya vida açılmış silindirik parçalara denir.

Somun Çeşitleri 

Kullanım amaçlarına göre çeşitli şekillerde üretilirler. En çok kullanılan somun çeşidi altı köşe somun kullanılır.

1- Altı Köşe Somunlar 

Profili altıgen şeklinde olan somunlardır. Tüm birleştirmelerde bu somun çeşidi kullanılabilir. Normal altı köşe ve küçük altı köşe çeşidi mevcuttur.

2- Kalınlıklarına Göre Somunlar 

Bu çeşitte kullanıldıkları yere göre değişik kalınlıklarda üretilirler. Standart somun kalınlığı, ince somun kalınlığı ve kalın somun kalınlığı gibi çeşitleri vardır. Kalınlıklarına göre ölçüler aşağıdaki görselde ki gibidir.

3- Faturalı Somun 

Üst ve alt yüzeyinde pul şeklinde çıkıntı bulunan somunlardır. Faturalı ve pul başlı somun olarak iki çeşidi vardır.

4- Flanşlı Somun 

Büyük ve kuvvetli sıkma gerektiren yerlerde uygun cıvata ve saplama ile kullanılan anahtarla sökülüp takılmaya elverişli somun çeşididir. Silindirik altı köşe somun, konik altı köşe, konik tırtıllı, flanşlı üç köşe, flanşlı dört köşe ve flanşlı on iki köşe olarak farklı çeşitleri mevcuttur.

5- Dört Köşe Somun

Genellikle ahşap ve çelik tasarım işlerinde kullanılan dörtgen bir somundur. Ziraat ve inşaat aletlerinde kullanılmaktadır. T kanalları için, Ray somunu, Kırma açısız somun gibi çeşitleri vardır.

6- Kaynak Somunu 

Et kalınlığı ince olan ve vida dişi açmaya elverişli olmayan yerlerde ve sac işlerinde kaynak yapılarak kullanılan somun çeşididir. Altı köşe kaynak somunu ve dört köşe kaynak somunu olarak iki çeşidi vardır.

7- Kapak Somunu

Somunun sürekli sökülüp takılmasını gerektiren yerlerde dış etkenlerden korunması ve görünüşünün güzel olması istenilen yerlerde kullanılır. Şapkalı altı köşe somun ve bombeli altı köşe somunu olarak iki çeşidi mevcuttur.

8- Yuvarlak Somun

Sarsıntılı ve darbeli bağlantılarda somunun çözülmesine karşı emniyet amacıyla cıvata ile birlikte kullanılan somundur. Yivli somun, çubuk somun, gömme anahtar yuvalı somun gibi çeşitleri vardır.

9- Elle Döndürülebilen Somunlar

Sıkma gerektiren ve el ile sökülüp takılabilen somun çeşididir. Kelebek somun ve papatya somun olarak iki çeşidi vardır.

10- Cıvata Biçiminde Somunlar

İçindeki deliğe vida açılmış ve dışında makine cıvatası şeklinde olan somun çeşididir. Cıvata biçimde kör somun, dışı vidalı somun ve gömlek somun olmak üzere 3 çeşidi vardır.

Somunlar Hangi Malzemelerden Oluşur? 

Somunlarda aynen cıvatalar gibi sade karbon sementasyonu ve paslanmaz çeliklerden üretilir. Kullanım yerlerine göre bakalit ve plastik gibi malzemelerden üretilir.

 

 

 

Yorumlar

Giriş

Kayıt olun

Şifrenı Sıfırla

Mail haberleri