CVT (Continuously Variable Transmission) Şanzıman Nedir

Türkçeye “sürekli değişken iletim” olarak çevirilen bir sistemi sizlere aktaracağım ancak öncelikle kısaca şanzıman sisteminden bahsetmemiz gerekiyor. Şanzıman motordan aldığı hareketi şafta veya diferansiyele ileten aktarma organıdır.

Temel olarak en önemli görevi aracın motorunda yanma etkisiyle oluşan enerjiyi hareket enerjisine çevirecek parçalara hareketi iletmektir. Harekete geçmek için ve geçtikten sonrası için bazı ihtiyaçlarımız vardır. Örneğin harekete geçmek için öncelikle motorun bulunduğu konumda çalışması gerekir. Bulunduğu konumda çalışması içinde gücün şaft veya diferansiyele ulaşmaması gerekiyor. Bunu sağlayan sistemse tabi ki şanzıman sistemidir. İlk hareketi aldıktan sonra gerekli olan gücün sağlanması için veya yakıt tasarrufu yapabilmek içinse hesaplanmış vites oranlarına göre belirlenmiş viteslere geçiş yapmak gerekmektedir. Klasik sistemlerde bir çok parça bulunduğu için bu verimi düşürmekte ve maliyeti bir miktar arttırmaktadır.

Şanzımanları manuel ve otomatik şanzıman olarak ikiye ayırabiliriz. CVT ise bu sistemlerden tamamen farklı olarak çalışmaktadır.

Öncelikle cvt şanzımanlar da klasik sistemlerde bulunan debriyaj ve vites kutusu gibi ek parçalar bulunmaz. Genel olarak koni şeklinde ve genişlikleri değişken bir çift kasnak arasında çalışan, çok sayıda plakadan oluşmuş çelik bir kayıştan meydana gelir. Kasnaklardan biri giriş biri çıkış kasnağı olarak adlandırılır. Koni üzerinde gezen bu kayışlar her bir noktada farklı bir çap değerine ulaşacağı için elektrik sistemlerininde desteğiyle en az yakıt sarfiyatını sağlayacak veya en çabuk hızlanacak şekilde kendini ayarlaya bilmektedir. Yani bu sistem teoride sonsuz vites sayısına ulaşmamızı sağlar. Klasik sistemlerde bulunan dişli gibi parçalar bu sistemde bulunmadığı için vites geçişlerinde sarsıntı gibi istenmeyen durumlar yaşanmamaktadır.

Sistemin avantajını basit bir örnekle anlatmak gerekirse. Örneğin aracınızla bir rampa çıkıyorsunuz. 3. viteste çıkarken arabanız çok bağırıyor ve gereksiz yere yüksek devir çeviriyor. Vitesi 4’e aldığınız zaman ise devir çok düşüyor ve güç yetersiz kalıyor. İşte CVT şanzıman böyle bir durumda 3. ve 4. vites arasında bir oran belirleyerek dezavantajları ortadan kaldırıyor.

Kesintisiz güç aktarımı ve sonsuz çevrim oranı sağlayan sistemde kulllanılan kayışlar yüksek torka dayanamadığı için bazı örneklerinde zincir kullanıldığı da görülmüştür. Bütün bu avantajlarına bir de düşük karbon salınımı özelliğini ekleyerek otomotiv şirketleri için çok önemli bir hale gelmiştir.

Bu sistem 1994 yılından beri Formula 1’in yasaklar listesinde bulunmaktadır. Bunun sebebi yüksek oranda avantaj sağlamasıdır. Yarış takımlarının birbirlerine karşı bu kadar avantajlı duruma geçmemesi için yasaklanmıştır.

Günümüzde oldukça popülerleşmiş olan sistem bir çok büyük otomotiv şirketi tarafından kullanılmaktadır. Biz de bu teknolojiyi 1950’li yıllarda bizlere kazandıran Hollandalı Van Doorne’ye teşekkür ederek yazımızı sonlandıralım.

 

İlginizi çekebilecek yazılar

Yorumlar

  1. Halil TAYFUR 2 ay önce

    Normal bir model olarak Honda Jazz modeli olarak normal otomatik şanzıman mi yoksa Cvt şanzıman i mi önerisininiz hangi daha sağlıklı ve uzun ömürlü. Bu Cvt nin kayış ve zincir şeklinde birleşimi var bu bileşenler belli zaman diliminde triger kayışı gibi değişmesi gerekirmi ilk defa otomatik araç almayı düşünüyorum eşim ve kendim için öneriniz nedir? Bilgileriniz için teşekkürler emeğimize sağlık…

    1. dogukankurban 2 ay önce

      Kendi kullandığımız araçta (toyota auris) CVT şanzıman var ve biz gayet memnunuz ancak sorunuza tam bir cevap vermem mümkün değil iki sisteminde avantajları ve dezavantajları mevcut. Düşündüğünüz aracın sıfır kilometre bir araç mı olacağını yoksa ikinci el mi olduğunu bilmiyorum ikinci el ise nasıl kullanıldığı da önemli. Bu yüzden forum siteleri size daha çok fikir sağlayabilir. Ayrıca triger kayışı gibi değişmesi gerekmiyor. Arıza olmadığı sürece fabrikadan çıktığı gibi kullanılıyor. İlginiz için biz teşekkür ederiz

Giriş

Kayıt olun

Şifrenı Sıfırla